به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «سفیر هراز» و به نقل از «بلاغ»؛ حجتالاسلام علیاکبر زارعیان در گفتگو با این پایگاه خبری اظهار کرد: آن حضرت که به «کاظم» یعنی فروبرنده خشم شهرت یافت، در طول سالهای زندان و شکنجه، هیچگاه خشم خود را به صورت انتقامجویانه بروز نداد، بلکه آن را به عبادت، دعا و تربیت معنوی تبدیل کرد.
وی ادامه داد: این ویژگی، الگویی جاودان برای مسلمانان و بهویژه خانوادههاست که چگونه میتوان نیروی غضب را مهار و به فرصت تربیتی بدل ساخت.
این کارشناس دینی تصریح کرد: در روانشناسی اسلامی، غضب نیرویی طبیعی و ضروری برای دفاع از حق و کرامت است اما اگر از مرز عقل و ایمان عبور کند، به خشونت و سوءخلق میانجامد. قرآن کریم در وصف متقین میفرماید: «وَالْکَاظِمِینَ الْغَیْظَ وَالْعَافِینَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ» (آلعمران: ۱۳۴).
زارعیان افزود: این آیه سه مرحله تربیتی را نشان میدهد: نخست مهار خشم، سپس عفو، و در نهایت احسان. امام موسی کاظم علیهالسلام در زندانهای بغداد، دقیقاً همین سیر را عملی ساختند؛ خشم مشروع خود را فرو خوردند، دشمنان را عفو کردند، و با عبادت و حلم، حتی زندانبانان را تحت تأثیر قرار دادند.
وی خاطرنشان کرد: غضب در خانواده اقسام گوناگونی دارد: غضب حفاظتی که برای دفاع از امنیت اعضا بروز میکند؛ غضب هویتی که ناشی از خدشه به شأن والدین یا همسر است؛ غضب انباشته که از رنجهای حلنشده فوران میکند؛ و غضب یادگیرانه که از الگوهای رفتاری نسل پیشین منتقل میشود.
این کارشناس دینی یادآور شد: در کنار اینها، غضب اخلاقی نیز وجود دارد که برای خدا و حق است و در خانواده بهصورت نهی از منکر حکیمانه جلوه میکند. هر یک از این اقسام، اگر مهار نشود، به تخریب روابط میانجامد؛ اما اگر با عقل و ایمان هدایت شود، میتواند به تربیت و عدالت بدل شود.
زارعیان با اشاره به اینکه پیامدهای تربیتی غضب در خانواده بسیار مهم است، گفت: در روابط زوجین، خشم بیمهار اعتماد را میفرساید، اما خشم مهارشده مرزهای روشن و امنیت میآفریند. در تربیت فرزندان، الگوپذیری مستقیم رخ میدهد: حلم والدین، شجاعت اخلاقی میسازد؛ پرخاشگری، ترس یا خشونت میآورد. معنویت خانه نیز با ذکر و نماز تقویت میشود و عدالت روزمره شدت خشم را کاهش میدهد.
وی عنوان داشت: امام موسی کاظم علیهالسلام در این زمینه الگویی روشناند؛ ایشان در سختترین شرایط، زبان آرام و تربیتی داشتند و حتی در برابر دشمنان، با وقار و حلم رفتار کردند.
این کارشناس دینی اظهار کرد: راهکارهای مدیریت خشم در خانواده بر اساس قرآن و حدیث چنین است: نخست، وقفه و تغییر حالت هنگام خشم؛ پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله فرمودند: «إنما الشدید الذی یملک نفسه عند الغضب»؛ شجاعت حقیقی مهار نفس در خشم است. دوم، سیر سهمرحلهای قرآن: کظم غیظ، عفو، و احسان. سوم، محاسبه نفس و مرزبندی زبان؛ امام علی علیهالسلام فرمودند: «من ملک نفسه عند الغضب سلم»؛ مالکیت نفس، سلامت رابطهها را تضمین میکند.
زارعیان گفت: توافقات خانوادگی چهارمین راهکار برای توقف بحثهای داغ و بازگشت به گفتگو پس از آرامش. پنجم، تمرینهای معنوی مانند وضو، نماز کوتاه، تلاوت آیات حلم و عفو، و صدقهی کوچک برای جابهجایی هیجان. ششم، مراجعه به داور عادل در تعارضهای مزمن، مطابق دستور قرآن در نساء: ۳۵.
وی با بیان اینکه شهادت امام موسی کاظم علیهالسلام یادآور این حقیقت است که کظم غیظ، نه یک فضیلت فردی صرف، بلکه راهبردی تربیتی و اجتماعی است، افزود: خانوادهای که غضب را با عقل و ایمان مهار کند، به محیطی امن، معنوی و تربیتگر تبدیل میشود.
این کارشناس دینی در پایان خاطرنشان کرد: سیره امام کاظم علیهالسلام نشان میدهد که حلم و صبر، قدرتی است که میتواند حتی در برابر ظلمهای بزرگ، دلها را هدایت کند و در مقیاس خانواده، میتواند نسلها را به اخلاق و آرامش رهنمون سازد. شهادت ایشان، درسی جاودان است که خشم را باید به عبادت، حلم و تربیت بدل کرد تا خانهها به کانون محبت و رشد تبدیل شوند.
انتهای خبر/
