بهعبارتی دیگر، سالهاست پسماند به یکی از مزمنترین و پرچالشترین مسائل استانهای شمالی کشور تبدیل شده است؛ چالشی که پیامدهای آن از آلودگی خاک و آب گرفته تا تهدید سلامت عمومی و آسیب به گردشگری، زندگی روزمره مردم را تحت تأثیر قرار داده است؛ مازندران، بهعنوان استانی با اقلیم حساس و تراکم بالای جمعیت شناور، بیش از دیگر مناطق کشور نیازمند راهکاری علمی، پایدار و بلندمدت برای مدیریت زباله است؛ ضرورتی که اکنون با رویکردی تازه، در حال تبدیل شدن به واقعیت است.
مازندران، استانی که طبیعت آن مزیت راهبردی کشور محسوب میشود، سالها زیر بار مدیریت نادرست پسماند خم شده بود. افزایش جمعیت شناور، رشد گردشگری، محدودیتهای جغرافیایی و فقدان زیرساختهای استاندارد، زباله را از یک مسئله خدماتی به یک ابرچالش زیستمحیطی تبدیل کرد. تجربههای ناموفق گذشته نشان داد که دفن، نهتنها راهحل نیست، بلکه خود بخشی از بحران است. همین واقعیت، ضرورت تغییر نگاه از «دفن زباله» به «مدیریت علمی پسماند» را بیش از هر زمان دیگری برجسته کرد؛ تغییری که اکنون در سیاستگذاری جدید استان مازندران در حال شکلگیری است.
روایت تغییر؛ از تصمیم تا اجرا
در همین راستا، تیمی از نخبگان دانشگاهی از دانشگاههای صنعتی شریف، امیرکبیر و دیگر مراکز علمی کشور، در کنار کارشناسان اجرایی استان، مأمور بازطراحی مدل مدیریت پسماند مازندران شدند. خروجی این همکاری علمی، شکلگیری الگویی بود که نهتنها پاسخگوی شرایط اقلیمی و زیستمحیطی استان است، بلکه قابلیت تعمیم به سایر استانهای شمالی کشور را نیز دارد.
بهشهر؛ قلب تپنده مدیریت نوین پسماند
این سایت بهگونهای طراحی شده که تمامی زبالههای تولیدی شرق استان، شامل شهرستانهای بهشهر، نکا، گلوگاه و رستمکلا را پوشش دهد و با نگاه سیستمی، چرخه دفن زباله را بهطور کامل متوقف کند.
فناوری بهجای دفن؛ تشریح اجزای یک ابرپروژه
دو سالن تخمیر جدید با طراحی استاندارد و ظرفیت بالا، فرآیند تخمیر پسماند را در شرایط کاملاً کنترلشده انجام میدهند. در این سالنها، برای نخستین بار در کشور، سیستم هوادهی از کف به کار گرفته شده است؛ فناوریای که بهویژه در اقلیم مرطوب شمال کشور، زمان کمپوستسازی را کاهش داده و کیفیت محصول نهایی را بهطور محسوسی ارتقا میدهد.
در کنار آن، سیستم شارژ مکانیزه سالنهای تخمیر که برای اولین بار در ایران اجرا شده، با استفاده بهینه از فضا، راندمان تولید را افزایش داده و خطای انسانی را به حداقل رسانده است.
خط فاین و دانهبندی کمپوست نیز در مرحله پایانی، با حذف کامل ناخالصیها، محصولی یکنواخت، خالص و قابل عرضه به بازار ارائه میدهد؛ کمپوستی که آماده ورود به چرخه کشاورزی است.
از زباله تا ارزش افزوده
این محصول میتواند جایگزین مناسبی برای کودهای شیمیایی باشد؛ اقدامی که علاوه بر افزایش بهرهوری کشاورزی، به کاهش آلودگی خاک و آبهای زیرزمینی نیز کمک میکند و پیوندی معنادار میان مدیریت پسماند و امنیت غذایی ایجاد مینماید.
شیرابه؛ خط قرمز محیطزیست
تکمیل زنجیره؛ زبالهسوز ساری و پایان دفن
توسعه همزمان در غرب و مرکز استان
تأیید ملی یک مسیر استانی
صالحیامیری با اشاره به طرح موضوع ساماندهی پسماند مازندران در جلسه هیئت دولت، گفت: تصمیم دولت بر این است که معضل زباله در استان مازندران و سایر استانهای شمالی کشور، یکبار برای همیشه بهصورت ریشهای حلوفصل شود.
وی با بیان اینکه حرکت آغازشده در مازندران برای ساماندهی پسماند در چند شهرستان بهصورت پایلوت در حال اجراست، افزود: این طرح تاکنون نتایج مثبتی به همراه داشته و میتواند بهعنوان الگویی برای سه استان شمالی کشور مورد استفاده قرار گیرد.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به جمعبندی جلسه هیئت دولت اظهار کرد: پیشنهاد اجرای این طرح بهعنوان الگوی ملی مطرح شد که با حمایت وزیر کشور، رئیس سازمان شهرداریها و دهیاریها و رئیس دولت همراه بود و امید میرود با تداوم این روند، مسئله زباله در شمال کشور بهصورت اساسی ساماندهی شود.
مدیریت بحران
آنچه امروز در مازندران در حال وقوع است، صرفاً افتتاح چند پروژه عمرانی نیست؛ بلکه آغاز یک تغییر پارادایم در مواجهه با معضل پسماند است. تغییر از دفن به فرآوری، از بحران به مدیریت، و از راهحلهای موقت به برنامهریزی علمی و پایدار. اگر این مسیر با همین انسجام و دقت ادامه یابد، مازندران نهتنها از یکی از قدیمیترین چالشهای زیستمحیطی خود عبور خواهد کرد، بلکه میتواند به الگویی ملی در مدیریت پسماند و توسعه پایدار تبدیل شود؛ الگویی که نشان میدهد پایان زباله، یک رؤیا نیست، بلکه نتیجه تصمیم درست و اقدام بهموقع است.
بیشتر بخوانید:
مازندران در پیچ تاریخی مدیریت پسماند!
آنجا که طبیعت نفس میکشد
فرصت نجات فقط ۵ سال!
توقف «ماپ مدیریت پسماند» در کیاکلا
گزارش: مجتبی قربانی
