به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «سفیر هراز» و به نقل از «بلاغ»؛ احمد علی همایونی در گفتگو با این پایگاه خبری کرد: آنچه در ابتدا یک درگیری نظامی محدود در خلیج فارس بود، اکنون به بحرانی تمامعیار برای اقتصاد جهانی بدل شده است. آمارها گویای کاهش ۹۵ درصدی تردد کشتیها در تنگه هرمز است؛ از میانگین ۱۳۰ کشتی در روز در فوریه به تنها ۶ کشتی در مارس.
وی افزود: تنگه هرمز فقط یک آبراه نیست؛ شاهراه حیاتی انرژی جهان است. روزانه حدود ۲۰ درصد نفت و ۲۵ درصد الانجی جهان از این نقطه عبور میکند. تعطیلی آن یعنی قطع شریان اصلی اقتصاد جهانی.
این کارشناس اقتصادی گفت: سالها در حوزه تجارت بینالملل تحقیق کرده، نگاه را فراتر از نفت برد و گفت: «متأسفانه تمرکز رسانهها فقط روی قیمت بنزین است، در حالی که پنهانتر از کوه یخ، بحران کالاهای غیرنفتی نهفته است. ما شاهد توقف صادرات ۴۶ درصد اوره جهان (کود کشاورزی) و ۳۳ درصد متانول جهانی هستیم که همگی از این تنگه عبور میکردند.
همایونی با ذکر مثالی ساده ابعاد فاجعه را روشن کرد و افزود: هند و برزیل، قطبهای کشاورزی جهان، به شدت به این کودها وابستهاند. انسداد تنگه یعنی کاهش تولید گندم و ذرت در این کشورها در فصل برداشت آینده و در نتیجه افزایش قیمت نان در سراسر جهان؛ از اروپا تا آفریقا. این تهدیدی مستقیم برای امنیت غذایی جهانی است.
زنجیرههای تأمین در هم شکسته؛ از باتری خودرو تا MRI بیمارستانها
وی در ادامه به کالاهای عجیبتری اشاره کرد که عموم مردم تصور نمیکنند به تنگه هرمز وابسته باشد و تصریح کرد: حدود ۹ درصد آلومینیوم اولیه جهان در خلیج فارس تولید میشود. این فلز پایهای برای صنایع ساختمان، بستهبندی و به ویژه خودروهای برقی و پنلهای خورشیدی است. کمبود آن، روند انتقال به انرژی سبز را مختل میکند.
این کارشناس اقتصادی افزود: وضعیت برای گاز هلیوم بحرانیتر است. قطر تقریباً یکسوم هلیوم جهان را تأمین میکند. هلیوم فقط برای بادکنک نیست؛ این گاز برای خنککردن دستگاههای MRI در بیمارستانها حیاتی است. کمبود هلیوم مستقیماً یعنی تعطیلی اسکناسهای حیاتی بیمارستانها و اختلال در زنجیره تولید نیمههادیها در سراسر دنیا.
| گروه کالایی | سهم عبوری از تنگه هرمز | پیامد اصلی اختلال |
| انرژی (نفت و گاز) | ۲۰ تا ۲۵ درصد تجارت جهانی | شوک قیمتی، تورم شدید و رکود اقتصادی |
| کود (اوره و آمونیاک) | ۲۰ تا ۴۶ درصد صادرات دریایی | تهدید امنیت غذایی، افزایش قیمت مواد خوراکی |
| فلزات (آلومینیوم) | ۹ درصد تولید جهانی | اختلال در صنایع خودرو، ساختمان و انرژی خورشیدی |
| گازهای خاص (هلیوم) | ۳۰ درصد عرضه جهانی | بحران در تصویربرداری پزشکی و تولید تراشه |
| مواد شیمیایی (متانول) | ۳۳ درصد تجارت دریایی | افزایش قیمت پلاستیک، رنگ و الیاف مصنوعی |
آیا بسته شدن تنگه برای ایران مفید است؟
همایونی در پاسخ به این سؤال که «آیا بسته شدن تنگه برای اقتصاد ایران مفید است یا مضر؟» دیدگاهی متفاوت ارائه داد و با اشاره به گزارش آنکتاد (UNCTAD) مبنی بر تضعیف شدید پول کشورهای در حال توسعه و فرار سرمایه از بازارهای نوظهور گفت: تصور اینکه افزایش قیمت نفت به نفع ایران تمام میشود، یک توهم است. بله، قیمت نفت بالا میرود، اما هزینه واردات کالاهای اساسی ایران نیز سرسامآور میشود. تداوم این وضعیت، ریسکی سیستماتیک دارد و میتواند به تورم افسارگسیخته و حتی بحران بدهیهای بینالمللی منجر شود.
وی با اشاره به سرگردانی حدود ۱۳۰ کشتی کانتینری و هزاران کشتی دیگر در داخل و اطراف خلیج فارس هشدار داد: حتی اگر جنگ فردا تمام شود، جهان با شوکی عظیم لجستیکی مواجه است. تخلیه بار این کشتیها و بازگشت به نظم قبلی ماهها طول میکشد. این یعنی تورم ناشی از کمبود کالا برای ماههای آینده تثبیت شده است.
این اقتصاددان تأکید کرد: دنیا بعد از این بحران دیگر مثل قبل نخواهد بود. هزینه بیمه کشتیها تا ۳۰۰ درصد افزایش یافته و اعتماد به این آبراه استراتژیک برای همیشه خدشهدار شده است. کشورهای واردکننده به دنبال تنوعبخشیدن به مسیرهای تأمین خود هستند و این میتواند به حاشیهرانی تنگه هرمز در بلندمدت منجر شود.
همایونی در پایان خاطرنشان کرد: تمرکز بر دیپلماسی اقتصادی و استفاده از موقعیت ژئوپلیتیک برای کسب امتیازات پایدار؛ چرا که هر روز ادامه این انسداد، ضمن ایجاد درآمدهای مقطعی، زیرساختهای تجاری و اعتبار بینالمللی ایران را به خطر میاندازد.
انتهای خبر/
