اظهارنظر شاهدان عینی، خبرنگاران میدانی و حتی برخی سیاستمداران غربی نشان میدهد که تجربه زیسته ملتهایی که آمریکا در سرزمینشان حضور نظامی داشته، اغلب با ناامنی، بیثباتی و رنج انسانی گره خورده است.
جنگ تمام شد، فاجعه ماند!
در ادامه این گزارش، اظهارنظرهای مستند و گزارشهای مرتبط با حضور آمریکا در برخی کشورها (بهویژه عراق و افغانستان) همراه با بدیهیترین تصاویر شناختهشدهای که به عنوان مستندات دیداری از این مداخلات در منابع معتبر ثبت شدهاند آورده شدهاند.
این نمونهها از زبان خبرنگاران، عکاسان، نویسندگان مستقل و تحلیلگران هستند که حضور آمریکا را از منظر عینی و گزارش میدانی روایت کردهاند:
روایت خبرنگار عراقی از تجربه بازداشت توسط آمریکا
عکاس جنگ: روایت تصویری از تبعات حضور آمریکا
عکسهای ثبتشده از جنگ ۲۰۰۳ عراق (از جمله تصویری که مرد عراقی در کنار فرزندش بعد از بازداشت توسط نیروهای آمریکایی را نشان میدهد) بهعنوان نماد تصویری هزینه انسانی مداخلات نظامی مطرح بودهاند. یکی از عکاسان در بازتاب آن گفته است که این عکس روایتگر اوضاع پیچیده واقعی است، نه آزادی شکوهمندانه تصویرپردازیشده توسط رسانههای رسمی زمان جنگ.
تحلیل و گزارشهای بینالمللی از اطلاعات جنگ
تحقیقات دادهمحور درباره جنگ افغانستان (مثلاً از گزارشهای جنگافزارهای اطلاعاتی منتشرشده از سوی ویکیلیکس) نشان میدهد که دهها هزار مورد رویداد مرتبط با غیرنظامیان در جنگ آمریکا در افغانستان ثبت شده است — سندی دادهمحور از ابعاد انسانی و نظامی حضور آمریکا در آن کشور.
تحلیلگران مستقل درباره پیامدهای استراتژیک حضور آمریکا
یورگن تودنهوفر، خبرنگار و نویسنده آلمانی که چندین بار از عراق دیدن کرده، صراحتاً گفته است که جنگ آمریکا در عراق پیامدهای انسانی سنگینی داشته و دولتهای وقت آمریکا (از جمله بوش) مردم را نسبت به نتایج واقعی فریب دادهاند.
گزارشدهندگان مستقل درباره تصویربرداری آزاد از جنگها
مستندهای غربی مانند War Feels Like War (۲۰۰۴)، شبکه BBC و کانالهای دانمارکی، تلاش کردند از زاویهای متفاوت نسبت به گارد رسانههای رسمی آمریکا، جنگ در عراق را روایت کنند — با خبرنگارانی که بدون محافظ ویژه نظامی از شرایط مردم محلی گزارش دادند.
حقیقت زیر آوار
حضور آمریکا در عراق و افغانستان آثار انسانی پایداری داشته که توسط عکاسان و خبرنگاران ثبت شده و بعدها موضوع بحث حقوقی و رسانهای شده است.
مستندات تصویری خودِ خبرنگاران (نه فقط تصاویر نظامی رسمی) بهعنوان گواهِ تجربه عینی مردم و خبرنگارانِ حاضر در صحنه مورد استناد قرار گرفتهاند.
تحلیلهای مستقل، از جمله توسط خبرنگاران غیرآمریکایی، درباره پیامدهای استراتژیک این حضورها، انتقادات جدی نسبت به اهداف و نتایج آن ارائه دادهاند.
شاهد عینی – شهروند عراقی (بغداد، پس از اشغال ۲۰۰۳)
«قبل از آمدن آمریکا، ما دیکتاتوری داشتیم؛ بعد از آمدنشان، امنیتمان را هم از دست دادیم. نه برق داشتیم، نه آب، نه جانِ در امان.» (نقلشده در مصاحبههای میدانی رسانههای بینالمللی)
خبرنگار جنگ – رابرت فیسک (روزنامهنگار باسابقه بریتانیایی)
آنچه در عراق دیدم، آزادی نبود؛ فروپاشی یک جامعه بود. اشغال، بذر خشونتی را کاشت که سالها بعد هم درو میشود.
عکاس خبری – تجربه میدانی در عراق
بیشتر عکسهایی که گرفتم، نه از نبرد، بلکه از ترس مردم بود؛ ترسی دائمی از ایستهای بازرسی، از حملات اشتباهی، از آیندهای نامعلوم.
شاهد عینی – شهروند افغان (کابل)
آمریکاییها گفتند برای امنیت آمدهاند، اما هر سال ناامنتر شدیم. شبها از صدای هواپیماها میترسیدیم، نه از طالبان.
خبرنگار مستقل – گزارش از افغانستان
بمبارانهای اشتباه، خانههای اشتباهی را ویران کرد و خانوادههای اشتباهی را عزادار. این اشتباهها هرگز برای مردم محلی جبران نشد.
سیاستمدار آمریکایی – اعتراف پس از سالها
ما افغانستان را نمیشناختیم؛ نه فرهنگش را، نه مردمش را. جنگی را آغاز کردیم که برای آن هیچ تعریف روشنی از پیروزی نداشتیم. (اظهارنظر از مقامات سابق آمریکا در مصاحبههای پس از خروج)
شاهد عینی – زندانی سابق بازداشتگاههای آمریکا
«نه دادگاهی بود، نه وکیلی. فقط چشمبند، بازجویی و انتظار. هنوز هم شبها با همان صداها بیدار میشوم.»
تحلیلگر سیاسی اروپایی
هر جا آمریکا با زور نظامی وارد شد، دولتها شاید عوض شدند، اما رنج مردم چند برابر شد.
روایتهای میدانی، افسانه «نجاتگری آمریکا» را فرو میریزد
علی مرادی کارشناس مسائل بینالملل در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی بلاغ با اشاره به گزارشها و روایتهای مستند از عراق و افغانستان گفت: تجربه زیسته ملتهایی که با حضور نظامی آمریکا مواجه بودهاند، نشان میدهد شکاف عمیقی میان ادعاهای رسمی واشنگتن و واقعیتهای میدانی وجود دارد.
وی با بیان اینکه آمریکا همواره مداخلات نظامی خود را با مفاهیمی چون «آزادی»، «دموکراسی» و «مبارزه با تروریسم» توجیه کرده است، افزود: اما آنچه در میدان رخ داده، چیزی جز بیثباتی ساختاری، فروپاشی نظم اجتماعی و افزایش رنج انسانی نبوده است؛ واقعیتی که امروز حتی از سوی برخی سیاستمداران و خبرنگاران غربی نیز انکار نمیشود.
این کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به نمونه عراق تصریح کرد: پس از اشغال ۲۰۰۳، نهتنها امنیت به این کشور بازنگشت، بلکه زیرساختها نابود شد، شکافهای قومی و مذهبی تشدید شد و میلیونها نفر طعم ناامنی دائمی را چشیدند. این دقیقاً همان چیزی است که شاهدان عینی، خبرنگاران مستقل و عکاسان جنگ در گزارشها و تصاویر خود ثبت کردهاند.
مرادی ادامه داد: بازداشت خبرنگاران، تلفات گسترده غیرنظامیان، بمبارانهای اشتباهی و فقدان پاسخگویی حقوقی، نشان میدهد که ادعای پایبندی آمریکا به حقوق بشر در عمل با تناقضهای جدی روبهرو بوده است. روایتهایی که از زندانها، اردوگاهها و محلههای ویرانشده بیرون آمدهاند، اسناد زنده این تناقضاند.
وی درباره افغانستان نیز گفت: آمریکا بدون شناخت دقیق از جامعه، فرهنگ و ساختار قدرت در افغانستان وارد جنگی شد که نه تعریف روشنی از پیروزی داشت و نه راهبرد خروج مشخص. نتیجه آن، بیست سال جنگ، هزاران کشته غیرنظامی و نسلی است که با ترس، آوارگی و زخمهای روانی بزرگ شد.
این کارشناس مسائل بینالملل با تأکید بر اهمیت روایتهای میدانی خاطرنشان کرد: ارزش این گزارشها در آن است که از دل تجربه واقعی مردم بیرون آمدهاند، نه از اتاقهای فکر سیاسی. به همین دلیل، این روایتها میتوانند روایت رسمی قدرتهای مداخلهگر را به چالش بکشند و افکار عمومی جهان را نسبت به هزینههای واقعی جنگ آگاه کنند.
مرادی در پایان گفت: امروز دیگر پرسش اصلی این نیست که آمریکا چرا وارد این کشورها شد، بلکه این است که چرا هیچگاه مسئولیت پیامدهای انسانی و اجتماعی مداخلاتش را نپذیرفت. تاریخ نشان داده است هر جا مداخله نظامی جای گفتوگو و توسعه را گرفت، آرامش نخستین قربانی آن بود.
صدای ویرانهها
گفتنی است مجموع این روایتها، از زبان کسانی که در متن رویدادها زیستهاند یا آن را ثبت کردهاند، نشان میدهد که فاصلهای معنادار میان روایت رسمی واشنگتن و واقعیت میدانی کشورهای هدف وجود دارد؛ فاصلهای که در آمار کشتهها، موج آوارگان، بیثباتی سیاسی و زخمهای روانی نسلها قابل مشاهده است.
به گزارش بلاغ؛ امروز و پس از گذشت سالها از حضور نظامی آمریکا در کشورهایی چون عراق و افغانستان، پرسش اصلی دیگر «چرایی ورود» نیست، بلکه «هزینههای ماندگار» آن است؛ هزینههایی که هنوز از زندگی روزمره مردم این سرزمینها حذف نشدهاند.
روایت شاهدان عینی و خبرنگاران، یادآور این واقعیت است که جنگ، حتی زمانی که پایان مییابد، پیامدهایش سالها ادامه دارد و حقیقت، اغلب نه در بیانیههای رسمی، بلکه در صدای مردمی نهفته است که بهای آن تصمیمها را پرداختهاند.
انتهای پیام/
